Nu in Science Live

Er is op dit moment geen onderzoek in Science Live. Het volgende onderzoek start zaterdag, 11 oktober 2014 en heet:
Hoe zie jij jezelf? Voel de effecten van illusies op je lichaam

Alle Science Live onderzoeken ›

Hieronder vind je een beroemd experiment uit de gedragswetenschappen:

Surrogaat

Surrogaatmoeder-experimenten

In het begin van de 20e eeuw zagen deskundigen moederliefde als iets overbodigs. Het enige dat een kind volgens hen nodig had om gezond op te groeien, was warmte en voedsel. Genegenheid zou zelfs gevaarlijk zijn: het kon ziektes verspreiden en zorgde op latere leeftijd voor volwassenen met psychologische problemen. Ouders werd dan ook ontraden om hun kinderen te knuffelen.

Deze visie was ook terug te vinden in de behandeling van proefdieren. Pasgeboren dieren werden in aparte kooitjes gestopt waar ze werden gevoed en warm gehouden tot ze oud genoeg waren om aan onderzoek mee te doen. Psycholoog Harry Harlow viel het op dat zijn proefdier-aapjes zich vastklampten aan de doeken in hun kooi en later hele slechte moeders werden die hun kinderen als parasieten behandelden. Hij begon te twijfelen aan de ondergeschikte rol van liefde en besloot deze in 1958 te onderzoeken.

Monstermoeders

Harlow ontwierp twee surrogaatmoeders waar zijn baby-aapjes zich toe konden keren. De ene was warm en zacht, maar had geen melk. De ander had wel melk voor het aapje, maar was gemaakt van ijzerdraad. Tot Harlows grote verbazing klampten de jonge aapjes zich vast aan de warme, zachte moeder. Alleen om even te drinken gingen ze naar de ijzerdraadmoeder, om vervolgens weer snel tegen de knuffelmoeder aan te kruipen. Zonder dat hij dat eigenlijk van plan was, had Harlow aangetoond hoe belangrijk lichamelijke contact en nabijheid is voor de ontwikkeling van een kind.

Harlow ging nog verder met zijn experiment. Zo bouwde hij ‘monstermoeders’: moeders die weliswaar warm en zacht waren, maar ook ineens hun kind konden wegjagen. De een deed dat door plotseling hard te gaan schudden, de ander stootte perslucht uit en weer een ander stak ineens haar stekels uit. De baby-aapjes lieten geschrokken los, maar zodra de moeder weer tot rust was gekomen, kropen ze toch weer tegen haar aan. Telkens weer, hoe vaak ze hun kind ook wegjoegen. De monstermoeders tonen aan hoe afhankelijk een kind is van zijn moeder en hoe sterk hij altijd naar haar blijft verlangen, hoe gemeen ze ook is.

Moederliefde blijkt ook op latere leeftijd belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. Harlow plaatste zijn aapjes in een kamer vol met vreemde objecten. Zonder moeder kropen de aapjes weg in een hoekje en bleven daar zitten. Zodra echter een warme surrogaatmoeder in de kamer werd geplaatst, vormde zij een veilige uitvalsbasis voor de aapjes. Vanuit haar schoot durfden ze stap voor stap de wereld te ontdekken.

Mishandeling

De experimenten die Harlow met de apen uitvoerde waren niet bepaald diervriendelijk, dat heeft hij ook altijd toegegeven. “Maar u moet bedenken dat er voor elke mishandelde aap een miljoen mishandelde kinderen zijn. Als mijn werk dit duidelijk maakt en ook maar een miljoen mensenkinderen redt, kan ik me over tien apen niet bijzonder druk maken”, aldus Harlow tegenover een verslaggever.

Nieuws van Science Live