Een ode aan wetenschappelijk onderzoek

Wist je dat:

  • In onze genen ligt opgeslagen of we een ochtend- of een avondmens zijn
  • Het type man waar een vrouw op valt sterk afhangt van waar zij zich bevindt in haar menstruatiecyclus
  • Wij onze eerste indruk van een onbekend persoon in slechts een tiende van een seconde maken
  • Matige drinkers van rode wijn minder vaak hart- en vaatziekten krijgen dan geheelonthouders
  • Ons geheugen zo kneedbaar is dat ons valse herinneringen aangepraat kunnen worden

Deze weetjes waren ooit vragen. Ze zijn beantwoord dankzij wetenschappelijk onderzoek en de wetenschappelijke methode: een systematische en zorgvuldige manier om betrouwbare kennis te vergaren over de wereld om ons heen.

In onze zoektocht naar antwoorden kent de wetenschappelijke methode verschillende vaste stappen:

1. Verwondering

Verwondering

Alles begint met verwondering; een nieuwsgierige geest vraagt zich iets af. Hoe komt het dat?… of… Waarom?

4. Experiment

Experiment

Je test je hypothese door een experiment uit te voeren. Dit gebeurt volgens een nauwkeurig opgestelde methode die een betrouwbaar antwoord garandeert op je onderzoeksvraag.

5. Resultaten

Resultaten

Alles wat het experiment aan resultaten en opvallende zaken laat zien, leg je zorgvuldig vast.

6. Conclusie

Conclusie

Aan de hand van de resultaten trek je tenslotte een conclusie: kloppen de uitkomsten met je hypothese? De conclusie is het antwoord op je onderzoeksvraag.

Een wetenschappelijk onderzoek is niet mislukt als de hypothese onjuist blijkt te zijn. Integendeel, het kan juist tot extra inzicht leiden en de start zijn van een nieuwe interessante vraag en een nieuw onderzoek.

2. Verkennen

Verkennen

Je gaat op zoek naar achtergrondinformatie over het onderwerp dat je wilt onderzoeken. Zo kom je te weten wat al eerder is onderzocht en raak je goed ingewerkt op het onderwerp.

3. Hypothese

Hypothese

Je bedenkt een theorie, een verklaring of een model dat antwoord zou kunnen geven op je vraag. Officieel heet dat een hypothese. Die onderbouw jij met goede argumenten. Een hypothese is niet waar of onwaar. Het geeft weer wat je denkt. Een hypothese leidt tot een onderzoeksvraag.

Nobel

Het toepassen van de wetenschappelijke methode om antwoorden te krijgen op vragen die we stellen, is wat goede wetenschap onderscheidt van slechte wetenschap, pseudo-wetenschap en bijgeloof.

‘De mens houdt van verwondering;
het is de kiem van de wetenschap.’

– Ralph Waldo Emerson

Het beroemde experiment van Emily Rosa

Rosa1 Rosa2

Je hoeft niet volwassen te zijn of met een witte jas rond te lopen om goed wetenschappelijk onderzoek te doen. Er zit een wetenschapper in ons allemaal!

Neem nou de Amerikaanse Emily Rosa. Als kind bedacht ze een simpel en elegant experiment waarmee ze in één klap beroemd werd.

Emily was 9 toen ze in 1996 op televisie een programma zag waarin mensen beweerden dat ze met hun handen - zonder iemand aan te raken - ‘de energievelden’ van patiënten konden waarnemen en deze bovendien konden manipuleren om ze te genezen. Ze noemden dat de ‘therapeutic touch’ (TT).

Emily werd nieuwsgierig van die beweringen. En dus bedacht ze voor een ‘science project’ op school een simpel proefje om te onderzoeken of deze TT-therapeuten echt menselijke energievelden konden waarnemen.

Ze vroeg ervaren TT-beoefenaars hun handen door een ondoorzichtig scherm te steken (zie plaatje). Door een munt op te gooien, bepaalde Emily of ze haar eigen hand boven de rechter- dan wel de linkerhand van de therapeut hield. Deze moest aangeven waar Emily’s hand zich bevond. Dat konden ze maar in 44% van alle pogingen. Een uitkomst die je zou verwachten als men zou gokken.

Emily’s experiment haalde de voorpagina van alle kranten in de VS en werd overal op de Amerikaanse televisie besproken. Twee jaar later publiceerde het gezaghebbende Journal of the American Medical Association Emilys onderzoek.