Hoe beoordeel jij gezichtsuitdrukkingen als je naar muziek luistert?

Een enge film stelt zonder spannende muziek ineens niet zoveel meer voor. En een grappige reclame zonder vrolijk muziekje eronder zal weinig mensen laten lachen. Zonder dat we het in de gaten hebben, heeft muziek een grote invloed op hoe we ons voelen. Maar hoe ver gaat die invloed eigenlijk? Kan muziek bepalen hoe aardig we iemand vinden? Of hoe aantrekkelijk?

Sl-1

Dat is precies de vraag die onderzoekers van de Universiteit van Tilburg zichzelf stelden. Ad Vingerhoets, Ruth Nieuwenhuis-Mark en Waldie Hanser deden al langer onderzoek naar emoties en wisten daardoor bijvoorbeeld al dat muziek belangrijker is dan de gezichtsuitdrukking wanneer je iemand beoordeelt. Iemand die droevig kijkt, vind je er minder droevig uitzien wanneer je naar vrolijke muziek luistert. De onderzoekers hadden alleen nog geen idee of dit ook zo werkte met andere soorten muziek en andere gezichtsuitdrukkingen, en of geslacht en leeftijd ook een rol spelen. Daarom schakelden ze in het voorjaar van 2010 de hulp in van de bezoekers van Science Center NEMO.

Gezichten beoordelen

De onderzoekers vroegen de bezoekers om aan te geven hoe leuk, aardig en aantrekkelijk ze de gezichten op een beeldscherm vonden, terwijl ze luisterden naar vrolijke, droevige, kalme of juist irritante muziek. Die gezichten waren van mensen die lachten, huilden, gaapten of heel boos keken. Het muziekje en de gezichtsuitdrukking veranderden steeds, zodat je de ene keer een vrolijk gezicht zag bij een droevig muziekje, en de andere keer een boos gezicht bij een irritant muziekje. Hierna moesten de bezoekers nog een keer een reeks gezichten beoordelen, maar dan zonder muziek op hun koptelefoon. Zo konden de onderzoekers controleren of de muziek eigenlijk wel van invloed is op hoe leuk of aantrekkelijk je iemand vindt.

De onderzoekers waren ook benieuwd naar hoe moeilijk mensen het vinden om aan te geven hoe leuk en aantrekkelijk ze iemand vinden. Daarom hielden ze nauwkeurig bij hoe lang iedereen er over deed om de vragen te beantwoorden. Iemand die lang moet nadenken, is waarschijnlijk niet helemaal overtuigd van zijn zaak.

Droevige muziek maakt huilende mensen aardiger

In twee weken tijd hadden maar liefst 366 NEMO-bezoekers aan het onderzoekje meegedaan. Uit al deze verzamelde gegevens bleek wat de onderzoekers al verwachtten: muziek beïnvloedt hoe je andere mensen beoordeelt. Als je naar vrolijke muziek luistert, vindt je anderen aardiger, leuker en aantrekkelijker dan wanneer je naar irritante muziek luistert. Zonder muziek lijken lachende mensen sowieso aardiger dan mensen die boos kijken. Maar als je wel muziek luistert, speelt het soort muziek op je koptelefoon een grote rol op je kijk op de ander. Dan kan de droevige muziek ervoor zorgen dat iemand die lacht er toch iets minder aardig uitziet.

Hoe sterk dit effect is, is wel afhankelijk van de emotie op het gezicht van die andere persoon. Iemand die huilt lijkt bijvoorbeeld niet aardiger of aantrekkelijker als je vrolijke muziek luistert. Opvallend genoeg heeft droevige muziek juist wel dat effect: huilende mensen lijken je dan aardiger. De onderzoekers denken dat dit komt, doordat verdriet zo’n belangrijke emotie is. Iemand die huilt heeft heel dringend hulp of steun van anderen nodig. Waarschijnlijk dienen tranen ertoe om sympathie op te wekken bij anderen, zodat ze eerder geneigd zijn om te helpen. Die boodschap is zo sterk, dat zelfs vrolijke muziek haar niet kan verstoren. Droevige muziek maakt haar juist alleen maar sterker!

Hogere waardering voor en door vrouwen

Doordat er zoveel verschillende mensen aan het onderzoek mee hebben gedaan, konden de onderzoekers ook verschillende groepen proefpersonen met elkaar vergelijken. Hieruit bleek dat vrouwen de gezichten over het algemeen hoger waardeerden dan mannen. Bovendien kregen vrouwelijke gezichten hogere scores dan mannelijke gezichten. Alleen bij huilende gezichten maakte het geslacht niks uit voor de vraag hoe leuk, aardig of aantrekkelijk ze waren.

Ook de leeftijd van de proefpersoon was van invloed op de score van de foto’s. Oudere mensen vonden de gezichten over het algemeen leuker, aardiger en aantrekkelijker dan jonge mensen. Vooral bij de huilende gezichten was dit effect sterk: blijkbaar wekken tranen bij oudere mensen nog meer sympathie op.

Deze keer met deelname van:

Universiteit van Tilburg Faculteit Sociale Wetenschappen
Klinische, Medische en Neuropsychologie

Dit onderzoek is afgerond

Onderzoek uitgevoerd: mei 2010 in NEMO Science Museum.

Er deden 336 proefpersonen mee aan het onderzoek. Wij danken alle deelnemers.

De onderzoekers

Nieuws van Science Live