Kun jij beter lichaamstaal lezen dan een aap?

Als je wilt weten wat iemand vindt, kun je luisteren naar wat hij zegt. Maar vaak zegt zijn lichaamstaal nog veel meer! Het is daarom heel handig als je die goed kunt lezen. Van chimpansees weten we hoe goed zij hierin zijn. Kun jij het net zo goed, of misschien zelfs beter?

Beeld_nemo_bodylanguagekret

Dankzij het onderzoek in NEMO Science Live weten we dat we vooral goed zijn in het herkennen van emoties van onze eigen soort en dat we anders reageren op de emoties van andere diersoorten.

Iemand die boos is perst zijn lippen op elkaar, knijpt zijn ogen dicht en trekt zijn wenkbrauwen naar beneden. Maar ook de rest van zijn lichaam toont de boosheid: hij trekt zijn schouders op en balt misschien zelfs zijn vuisten. Het is heel belangrijk dat je deze lichaamstaal bij anderen kunt lezen: je kunt zo ruzies voorkomen en succesvol zijn in je werk en je sociale leven.

Naar gezichtsuitdrukkingen is veel meer onderzoek gedaan dan naar lichaamstaal. Toch verraadt je lichaam meestal duidelijker wat je voelt dan je gezicht. Je gezicht kun je nog in de plooi houden om je emoties te verbergen, maar de opgebouwde spanning is dan toch nog te zien aan je lichaam. Die kun je niet verbergen.

In een flits

Lichaamstaal is in de evolutie eerder ontstaan dan gezichtsuitdrukkingen. Dieren kennen daardoor ook lichaamstaal en ook bij hen is het voor de onderlinge verhoudingen belangrijk dat ze die bij elkaar kunnen lezen. Mariska Kret is evolutionair psycholoog aan de Universiteit van Amsterdam en heeft onderzoek gedaan naar lichaamstaal bij de chimpansee, een mensaap uit Afrika.

Ze liet de apen op een stip op een beeldscherm drukken. De aap kreeg dan heel kort een plaatje te zien van een andere aap, soms zelfs zo kort dat hij het plaatje niet bewust kon waarnemen. Daarna moest hij zo snel mogelijk weer op een stip drukken. Kret ontdekte dat reactietijden beïnvloed werden door de emotionele versus neutrale beelden.

Kret onderzocht in de herfstvakantie van 2013 in het Science Center NEMO bij ruim 700 mensen hoe zij emoties herkenden van andere mensen of van chimpansees, en hoe ze daar op reageerden. De bezoekers werd gevraagd aan te geven hoe boos of angstig mensen of chimpansees waren, die met gezicht en lichaam werden afgebeeld op een computerscherm. Het bleek dat de bezoekers chimpansee-emoties veel minder accuraat herkenden dan mensen-emoties.

Je kunt emoties ook indirect meten, zoals bij de chimpansees is gedaan. Het voordeel van deze taak is dat er geen instructie nodig is, er niet kan worden gelogen en kan worden afgenomen bij zeer jonge kinderen. In het NEMO hebben we deze taak afgenomen met afbeeldingen van emotionele chimpansees en mensen. Wat we vonden, was dat mensen sneller reageren nadat ze een emotie hebben gezien. Evolutie heeft bepaald dat het adaptief is om snel op elkaar emoties te reageren.

Deze keer met deelname van:

Universiteit van Amsterdam
Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen

Dit onderzoek is afgerond

Onderzoek uitgevoerd: herfstvakantie 2013 in NEMO Science Museum.

Er deden 711 proefpersonen mee aan het onderzoek. Wij danken alle deelnemers.

De onderzoekers

Nieuws van Science Live