Verandert muziek de manier waarop je naar beelden kijkt?

Wat gaat er door ons heen als we naar gevoelige muziek luisteren? En verschilt dit in combinatie met beeldmateriaal? Wetenschappers hebben al veel onderzoek gedaan naar dit verschijnsel. Zo weten we dat ongeveer 40 procent van de mensen regelmatig kippenvel krijgt bij het luisteren naar muziek. Krijgen kinderen bij het luisteren naar muziek op hetzelfde moment kippenvel als hun ouders?

Sl-4

Miljoenen mensen werden diep geraakt toen ze tijdens het WK Voetbal in 2006 dit filmpje op televisie zagen. Het nummer ‘Als de dag van toen’ van de Duitse zanger Reinhard Mey bezorgde velen kippenvel. Maar waarom krijgen we eigenlijk kippenvel bij mooie muziek?

Wetenschappers hebben al veel onderzoek gedaan naar dit verschijnsel. Zo weten we dat ongeveer één op de drie mensen regelmatig kippenvel krijgt bij het luisteren naar muziek. Deze mensen komen uit alle rangen en standen van de bevolking, maar hebben wel allemaal één ding gemeen: ze staan open voor nieuwe ervaringen. We weten ook dat bepaalde elementen in de muziek kippenvel kunnen opwekken. Met name een onverwachte wending of een harmonische verandering (de bekende modulatie aan het eind van een nummer) kunnen de rillingen over onze rug doen lopen. Uit hersenonderzoek blijkt bovendien dat het krijgen van kippenvel samengaat met de aanmaak van dopamine, een hersenstofje dat je een fijn gevoel geeft. Daarom ervaren we kippenvel in dit geval als iets fijns; het is als een beloning die we wel vaker zouden willen krijgen.

Kippenvel als marketinginstrument

Dat fijne gevoel dat kippenvel ons geeft, is een interessant gegeven voor communicatiewetenschappers als Ivar Vermeulen en Tilo Hartmann van de Vrije Universiteit Amsterdam. Zij wilden weten waar kippenvel vandaan komt en of dat fijne gevoel van invloed is op hoe we producten beoordelen. Denken we positiever over de verzekeringsmaatschappij door het kippenvel dat het liedje van Reinhard Mey ons bezorgt? Om die vraag te kunnen beantwoorden, riepen de onderzoekers in de zomer van 2011 de hulp in van de bezoekers van Science Center NEMO.

Meer dan duizend mensen deden mee aan hun onderzoek, waaronder 464 kinderen. Zij kozen een liedje of een filmfragment dat ze mooi vinden en beantwoordden daarna vragen over kippenvel. Andere bezoekers keken naar een reclamefilmpje waar op een bepaald moment kippenvel-muziek in voorkwam. Na afloop vroegen de onderzoekers hen of ze het product uit de reclame zouden willen kopen.

Koude rillingen

Van de kinderen bleek 13,5% kippenvel te krijgen van mooie muziek of een mooi filmfragment. Vooral kinderen die thuis al veel met muziek bezig waren, kregen koude rillingen. Dit wijst erop dat kippenvel door muziek aangeleerd is. Muziek is als een taal die je moet leren voordat je hem kunt verstaan en waarderen.

Ongeveer 30% van de volwassenen kreeg ook rillingen. Hoe ouder mensen zijn, hoe meer kippenvel ze ervaren. Dit komt niet alleen door het leereffect, maar ook door levenservaring en persoonlijkheid. Melancholische mensen krijgen eerder kippenvel en oudere mensen hebben nu eenmaal een langer leven om op terug te kijken en melancholisch over te zijn. Ook mensen die openstaan voor nieuwe ervaringen kregen zoals verwacht eerder kippenvel. Zij houden zich vaak meer bezig met kunst en kunnen het dus ook beter begrijpen. Ze kunnen de taal van kunst en muziek beter verstaan.

Zintuigen prikkelen

Dat kippenvel-muziek een handig instrument is voor reclamemakers blijkt wel uit de resultaten van het tweede experiment. Proefpersonen die kippenvel kregen bij het kijken van de reclame waren meer geneigd het product te kopen. Het maakte daarbij niks uit of het product werd getoond vóór, tijdens of na het kippenvelmoment. De beelden en de muziek van de reclame werken daarbij als een totaalervaring: mensen die de muziek hoorden en alleen een foto van het product zagen, hadden minder snel kippenvel dan mensen die het filmpje zagen. Door meerdere zintuigen te prikkelen, kunnen reclamemakers hun boodschap dus nog effectiever overbrengen.

De onderzoekers zijn tevreden met de resultaten van hun onderzoek. Zoals ze al verwacht hadden krijgen mensen eerder kippenvel van muziek als ze ouder zijn, melancholisch zijn of openstaan voor nieuwe ervaringen. Het kippenvel geeft hen een fijn gevoel en dat koppelen ze onbewust aan datgene waar ze op dat moment mee bezig zijn. Dat kan het bijwonen naar een concert zijn, maar het kan ook zomaar het kijken van een reclame zijn. Je kippenvel is dan fijn voor jou en vooral erg handig voor verkopers.

Deze keer met deelname van:

Vrije Universiteit Amsterdam
Faculteit der Sociale Wetenschappen, Afdeling Communicatiewetenschap

Dit onderzoek is afgerond

Onderzoek uitgevoerd: zomer 2011 in NEMO Science Museum.

Er deden 1025 proefpersonen mee aan het onderzoek. Wij danken alle deelnemers.

De onderzoekers

Nieuws van Science Live