Waarom ben ik slimmer dan jij? Op zoek naar de genen voor intelligentie.

Grote kans dat jij ongeveer net zo slim bent als je ouders en je broers en zussen. Ouders krijgen namelijk vaak kinderen die ongeveer even slim zijn als zijzelf. Je zou dus kunnen zeggen dat je intelligentie erfelijk bepaald is. Maar dat is niet helemaal waar. Je genen spelen zeker een rol, maar er komt meer bij kijken.

Child-at-math-blackboard

Misschien stimuleren je ouders je wel om goed je best te doen op school. Of speel je een muziekinstrument, waardoor je hersenen zich beter ontwikkelen. Zulke omgevingsfactoren bepalen samen met je genen hoe slim je bent.

Onderzoekers proberen al jaren om precies in kaart te brengen welke genen en welke omgevingsfactoren van invloed zijn op je intelligentie. Zo hopen ze ook meer te weten te komen over stoornissen als autisme en ADHD, die een negatieve invloed op het denkvermogen hebben. Daniëlle Posthuma en Tinca Polderman van de Vrije Universiteit in Amsterdam zijn twee van zulke onderzoekers. De bezoekers van science center NEMO zijn voor hen ideale proefpersonen: kinderen en hun ouders die ze tegelijk kunnen onderzoeken. In de zomer van 2010 deden zij daarom een experiment bij Science Live waaraan maar liefst 451 kinderen en 649 volwassenen meededen.

Spugen voor je IQ

Als eerste kregen de bezoekers die meededen aan het onderzoek een IQ-test voorgelegd. De kinderen kregen een andere versie dan de volwassenen. Deze IQ-test stelt in twintig vragen vast hoe intelligent iemand is. De vragen van de test zijn heel moeilijk, zelfs zo moeilijk dat het bijna onmogelijk is om hem foutloos te maken. Maar dat is juist de bedoeling, want als iedereen de test perfect maakt, weten de onderzoekers nog niet wie er nu het slimst is. Toch lukte het maar liefst tien kinderen (van de 451!) om de test foutloos te maken. Bij de volwassenen deed niemand hen dit na!

Zestig procent van de kinderen had onderstaande vraag fout. Weet jij wel het juiste antwoord?

De kinderen waren al klaar met het onderzoek nadat ze de test hadden ingevuld. De volwassenen nog niet. De onderzoekers vroegen hen eerst nog om een vragenlijst naar de omgevingsfactoren in te vullen. Hierin werd hen onder andere gevraagd welke school ze hebben afgemaakt, welk werk ze doen en of ze een muziekinstrument bespelen. Ten slotte moesten ze ook nog in een bakje spugen, zodat uit het speeksel het DNA kan worden gehaald. Dit is een erg tijdrovende klus; de onderzoekers hopen in 2012 al het DNA in kaart gebracht te hebben.

Breinbreker

De onderzoekers hebben straks dus heel veel informatie van al deze proefpersonen: hun IQ, hun DNA en hun omgevingsfactoren. Met al deze gegevens kunnen ze de grote puzzel proberen op te lossen. Welke specifieke genen zijn te vinden bij intelligente mensen? En welke omgevingsfactoren komen steeds terug bij mensen die het juist minder getroffen hebben qua IQ?

Dat is geen gemakkelijke puzzel. We weten namelijk dat er meer dan honderd verschillende genen betrokken zijn bij intelligentie. Maar welke gen is nu precies verantwoordelijk voor wat? Daarnaast blijkt ook dat genen en omgevingsfactoren elkaar beïnvloeden. Zo zoeken mensen met hele slimme genen automatisch een uitdagende leefomgeving met veel scholing en breinbrekers. En daar worden ze vanzelf nóg slimmer van. Om de effecten van al deze factoren goed in kaart te kunnen brengen, hebben de onderzoekers heel veel proefpersonen nodig. Als je mee wilt doen, en dus ook wilt testen hoe slim je nu eigenlijk écht bent, kun je je via deze site aanmelden.

(Het juiste antwoord is antwoord 2.)

Deze keer met deelname van:

Vrije Universiteit Amsterdam
Center for Neurogenomics and Cognitive Research

Dit onderzoek is afgerond

Onderzoek uitgevoerd: zomer 2010, herfst 2010 & kerst 2010 in NEMO Science Museum.

Er deden 1384 proefpersonen mee aan het onderzoek. Wij danken alle deelnemers.

De onderzoekers

Nieuws van Science Live